Co zrobić, gdy złapiesz gumę - poradnik pierwszej pomocy dla rowerzysty.

Przebita opona to jedna z najczęstszych awarii w trasie i zarazem jedna z łatwiejszych do usunięcia, jeśli masz odpowiednie narzędzia i wiesz, jak się za to zabrać. Poniżej opisano, co zabrać ze sobą, jak znaleźć przyczynę, jak wymienić lub załatać dętkę i jak uniknąć kolejnych przebić. Dotyczy to opon z dętką. Systemy bezdętkowe mają swoje zasady, opisane na końcu.

Zestaw naprawczy, który warto mieć przy sobie

Zapasowa dętka o rozmiarze i rodzaju wentyla pasującym do twoich kół.
Łyżki (łyżki do opon) do zdejmowania opony z obręczy.
Pompka lub nabój z gazem, kompatybilne z rodzajem zaworu.
Łatki samoprzylepne lub z klejem, papier ścierny do przygotowania powierzchni.
Klucz do kół, jeśli nie masz szybkozamykaczy.
Rękawiczki lub chusteczka do wytarcia rąk.

Rodzaje wentyli to najczęściej presta (cienki, z nakrętką), schrader (samochodowy) i dunlop. Zapasowa dętka musi mieć właściwy typ wentyla i długość, bo wentyl musi sięgać poza obręcz. Rozmiar dętki jest podany na boku opony i obejmuje średnicę koła oraz zakres szerokości.

Jak rozpoznać, że to przebicie

Objawy to nagła utrata ciśnienia, uczucie miękkiego koła, zmiana prowadzenia lub charakterystyczny syk. Przy powolnym przebiciu powietrze ucieka godzinami, więc czasem zauważysz je dopiero po zatrzymaniu. Kiedy tylko poczujesz, że koło jest miękkie, zatrzymaj się. Jazda na flaku niszczy dętkę, oponę, a nawet obręcz.

Krok po kroku: wymiana dętki

Zjedź na bok, w bezpieczne miejsce, i odwróć rower lub oprzyj go stabilnie.
Jeśli przebite jest tylne koło, wrzuć łańcuch na najmniejszą zębatkę, aby ułatwić zdjęcie i założenie koła.
Wypuść resztki powietrza i odkręć nakrętkę wentyla.
Zdejmij koło. W razie hamulców szczękowych otwórz ich zwolnienie.
Zdejmij jedną stronę opony z obręczy za pomocą łyżek. Wsuń pierwszą łyżkę pod rant i zaczep o szprychę, drugą poprowadź dalej, aż rant wyjdzie.
Wyjmij dętkę, zaczynając od strony przeciwnej do wentyla.
Obejrzyj oponę od środka i od zewnątrz, przesuwając palcami, aby znaleźć ostrze: szkło, drut, kolec lub kawałek metalu. Pozostawiony przedmiot przebije kolejną dętkę.
Włóż lekko napompowaną nową dętkę (żeby się nie skręciła), zaczynając od wentyla.
Wciśnij rant opony na obręcz rękami, ostatni odcinek rozpocznij naprzeciwko wentyla. Unikaj łyżek przy ostatnim fragmencie, bo łatwo przypiąć dętkę do obręczy.
Sprawdź, czy dętka nie wystaje spod rantu. Napompuj do ciśnienia zalecanego na boku opony i zamontuj koło.
Dokręć koło, zamknij hamulec i sprawdź, czy tarcza lub okładziny nie ocierają.

Pompowanie i ciśnienie po naprawie

Po wymianie dętki napompuj oponę do wartości z zakresu podanego na jej boku. Zbyt niskie ciśnienie grozi przyszczypnięciem, zbyt wysokie pogarsza przyczepność i komfort, a przekroczenie maksymalnej wartości z boku opony grozi uszkodzeniem opony. Zawory różnią się sposobem podłączenia pompki, więc sprawdź, czy twoja pompka lub nabój pasuje do posiadanego typu. Przy wentylu presta trzeba najpierw odkręcić małą nakrętkę na końcu. Po powrocie do domu sprawdź ciśnienie dokładniejszym manometrem, ponieważ mała pompka ręczna daje przybliżony odczyt.

Naprawa dętki łatką

Jeśli nie masz zapasowej dętki, możesz załatać dziurę. Napompuj dętkę i znajdź miejsce ucieczki powietrza na słuch lub w wodzie, gdzie pojawią się pęcherzyki. Oznacz miejsce, osusz i zeszlifuj powierzchnię. Nałóż cienką warstwę kleju, odczekaj, aż przestanie się kleić do palca, i dociśnij łatkę. Łatki samoprzylepne są szybsze, ale w dłuższej perspektywie klej gumowy bywa trwalszy. Po naprawie sprawdź, czy łatka przylega na całym obwodzie i czy dętka nie traci powietrza.

Typowe błędy przy montażu

Skręcona lub przyszczypnięta dętka pod rantem opony, która pęka przy napompowaniu.
Pozostawiony w oponie kolec, kawałek szkła lub drutu.
Założenie opony kierunkowej odwrotnie do strzałki na boku.
Zbyt wąska lub zbyt szeroka dętka w stosunku do opony.
Pominięcie sprawdzenia wnętrza obręczy i taśmy ochronnej.

Jak znaleźć przyczynę przebicia

Charakter uszkodzenia podpowiada przyczynę.

Jedna dziura od strony bieżnika to ostry przedmiot z drogi.
Dwie małe dziury obok siebie, jak ślad ukąszenia, oznaczają tak zwane przyszczypnięcie dętki, czyli uderzenie obręczą o przeszkodę przy zbyt niskim ciśnieniu.
Dziura od strony obręczy sugeruje wystający koniec szprychy, ostry brzeg obręczy lub zużytą taśmę ochronną.
Rozcięcie lub pęknięcie przy wentylu może wynikać z jazdy na zbyt niskim ciśnieniu lub źle założonej dętki.
Powtarzające się przebicia w tym samym miejscu zwykle oznaczają, że ostrze zostało w oponie.

Gdy opona jest uszkodzona

Rozcięcie opony pozwala dętce wypchnąć się na zewnątrz. Awaryjnie można wsunąć w środek opony kawałek sztywnego materiału, np. specjalną łatkę do opon, mocną etykietę czy kawałek innej opony, i bardzo ostrożnie, powoli dojechać do serwisu. To rozwiązanie wyłącznie awaryjne, bo rozcięta opona może w każdej chwili zawieść. Uszkodzoną oponę trzeba wymienić. O rodzajach opon przeczytasz w poradniku rodzaje opon rowerowych.

Jak ograniczyć przebicia

Utrzymuj ciśnienie z zakresu podanego na oponie i sprawdzaj je regularnie, bo dętki tracą powietrze z czasem.
Oglądaj oponę po jeździe i usuwaj wbite ciała obce.
Wymieniaj opony zużyte lub z pęknięciami.
Wybieraj opony z warstwą antyprzebiciową tam, gdzie jeździsz po odłamkach szkła.
Zadbaj o taśmę ochronną na obręczy, aby szprychy nie przecierały dętki.
Omijaj szkło i ostre krawędzie, a przez krawężniki przejeżdżaj prostopadle.

Systemy bezdętkowe

W oponach bezdętkowych stosuje się płyn uszczelniający, który zatyka drobne dziury. Jeśli płyn nie wystarcza, można wcisnąć w otwór specjalny knot naprawczy. W razie większego uszkodzenia zakłada się w oponie dętkę awaryjną. Warto mieć w zestawie knoty i dętkę oraz pamiętać o uzupełnianiu płynu co jakiś czas.

Co zabrać na dłuższą wyprawę

Na dłuższe trasy oprócz dętki zabierz dodatkową łatkę do opony, zestaw kluczy imbusowych oraz kilka opasek zaciskowych. Sprawdź, czy narzędzia pasują do twoich śrub. Zapasowa dętka powinna być złożona i schowana tak, by się nie przetarła w torbie podsiodłowej.

Gdy nie dasz rady naprawić

Zdarza się, że brak narzędzi, dętki lub siły uniemożliwia naprawę. Wtedy prowadź rower do najbliższego sklepu lub wezwij pomoc. Przed wyjazdem ćwicz wymianę dętki w domu, aby w trasie nie uczyć się jej pod presją. Więcej usterek opisuje poradnik jak samodzielnie naprawić najczęstsze usterki roweru.