Jak dbać o łańcuch rowerowy - praktyczne porady.

Łańcuch przenosi całą siłę nóg na tylne koło, więc zużywa się szybciej niż większość innych części roweru. Zadbany pracuje cicho i płynnie, a zaniedbany niszczy zębatki i kasetę, co wychodzi dużo drożej niż regularna konserwacja. Pielęgnacja sprowadza się do trzech czynności: kontroli zużycia, czyszczenia i smarowania.

Jak łańcuch się zużywa

Łańcuch składa się z ogniw, w których pracują sworznie i tulejki. W trakcie jazdy do tych miejsc dostają się piasek i pył, mieszają się ze smarem i działają jak pasta ścierna. Efektem jest wydłużanie się łańcucha: nie rozciąga się on dosłownie jak guma, lecz rośnie odległość między sworzniami wskutek wytarcia. Wydłużony łańcuch przestaje pasować do zębów zębatek i zaczyna je wycierać, dlatego wymiana łańcucha na czas chroni droższe elementy napędu.

Objawy zużycia to hałas napędu, przeskakiwanie przy mocniejszym naciśnięciu pedałów, niedokładna praca przerzutek i widoczne zaostrzenie zębów zębatek. Zbyt zużyty łańcuch nie zawsze daje wyraźne sygnały, dlatego trzeba go mierzyć.

Kontrola zużycia

Najprostszym sposobem jest specjalny przyrząd do sprawdzania łańcucha, tak zwany miernik. Jedną końcówkę wkłada się między ogniwa, drugą dociska do łańcucha, a skala pokazuje, czy łańcuch jest jeszcze w normie. Dopuszczalne wartości zależą od liczby biegów i zaleceń producenta, dlatego sprawdź je w instrukcji lub u sprzedawcy. Miernik jest tani i sprawdza się nawet przy rzadkiej kontroli.

Regularność jest ważniejsza niż sama metoda. Pomiar warto robić po każdej dłuższej serii wyjazdów, a częściej, gdy jeździsz w deszczu, błocie albo po piasku. Wymiana łańcucha zanim zniszczy zębatki pozwala często zachować kasetę i korby na długo. Opis współpracy elementów napędu znajdziesz w poradniku grupy osprzętu Shimano i SRAM.

Czyszczenie łańcucha

Sam smar nie wystarczy, jeśli łańcuch jest oblepiony brudem. Czyszczenie usuwa stary smar zmieszany z pyłem, który działa jak szlifierka. Możesz zastosować odtłuszczacze przeznaczone do rowerów, zgodnie z instrukcją producenta. Nie używaj ostrych rozpuszczalników bez pewności, że są bezpieczne dla elementów roweru, a żadnych środków nie lej na hamulce.

Czyszczenie krok po kroku:

1. Ustaw rower stabilnie, najlepiej na stojaku serwisowym, albo oprzyj o ścianę tak, żeby tylne koło mogło się swobodnie obracać.
2. Zabezpiecz tarcze i klocki hamulcowe, aby nie dostał się na nie środek czyszczący ani smar.
3. Nałóż odtłuszczacz na łańcuch, obracając korbę do tyłu, i pozostaw na czas wskazany przez producenta.
4. Przetrzyj łańcuch szmatką lub szczotką, aż przestanie zostawiać czarny osad.
5. Wyczyść również zębatki, kasetę i kółka przerzutki, bo tam zbiera się najwięcej brudu.
6. Spłucz zgodnie z zaleceniem środka i dokładnie osusz łańcuch.

Dopuszczalne jest także specjalne urządzenie z pojemnikiem, w którym łańcuch myje się w płynie, jednak często wystarcza zwykła szmatka i szczotka. Myjka ciśnieniowa kierowana bezpośrednio na łańcuch i łożyska może wprowadzić wodę tam, gdzie jej nie powinno być.

Smarowanie

Po umyciu i dokładnym wysuszeniu łańcuch smaruje się, aby ograniczyć tarcie i chronić przed rdzą. Smar nakłada się po jednej kropli na każde ogniwo, obracając korbę do tyłu, a po nałożeniu odczekuje kilka minut i wyciera nadmiar szmatką. Smar powinien znaleźć się wewnątrz ogniw, a nie na zewnątrz. Nadmiar przyciąga kurz i tworzy pastę, która przyspiesza zużycie.

Dostępne są różne rodzaje środków smarnych. Smary do suchych warunków są lżejsze i nie zbierają dużo pyłu, ale łatwiej się wypłukują. Smary do mokrych warunków lepiej trzymają się łańcucha w deszczu, lecz szybciej zbierają brud. Dobierz środek do tego, gdzie najczęściej jeździsz, i stosuj go konsekwentnie.

Zasada praktyczna: smaruj łańcuch po każdym myciu, po jeździe w deszczu i regularnie co kilka wyjazdów, nie czekając, aż zacznie hałasować.

Czego unikać

• smarowania brudnego łańcucha bez wcześniejszego czyszczenia,
• zbyt obfitego smarowania, po którym łańcuch jest mokry i kleisty,
• użycia środków nieprzeznaczonych do roweru, które szybko spływają lub zasychają,
• pozostawiania mokrego roweru po jeździe w deszczu bez osuszenia,
• jazdy ze zbyt zużytym łańcuchem, aż do zniszczenia zębatek.

Jak często pielęgnować

Częstotliwość zależy od warunków. Przy jeździe po suchym asfalcie wystarczy kontrola i uzupełnienie smaru co jakiś czas, przy deszczu, błocie i piasku konserwację trzeba robić po każdej jeździe lub co kilka jazd. Zimą, gdy na drogach jest sól, napęd powinien być umyty i nasmarowany częściej, ponieważ sól przyspiesza korozję.

Przed dłuższym postojem, na przykład zimą, umyj napęd, osusz go i lekko nasmaruj, aby nie rdzewiał. Nie zapomnij o przeglądzie całego roweru. Podstawowe czynności, które można wykonać samodzielnie, opisano w poradniku jak samodzielnie naprawić najczęstsze usterki roweru.

Wymiana łańcucha

Gdy miernik pokazuje, że łańcuch przekroczył dopuszczalne zużycie, wymień go. Nowy łańcuch musi pasować do liczby biegów w napędzie, ponieważ ma różną szerokość. Długość dobiera się do roweru i przełożeń, a pomyłka może uszkodzić przerzutkę. Do skracania i spinania służą przyrządy zwane skuwaczem i spinką, a każdy producent ma własne wymagania co do sposobu montażu. Jeśli nie masz doświadczenia, zlecenie wymiany serwisowi jest rozsądnym rozwiązaniem.

Jeśli łańcuch został wymieniony odpowiednio wcześnie, zwykle możesz zachować kasetę. Zbyt długa jazda na zużytym łańcuchu zwykle oznacza wymianę całego zestawu, ponieważ nowy łańcuch na starych zębatkach może przeskakiwać.

Dodatkowe wskazówki

Zwróć uwagę na ustawienie przerzutek, ponieważ skośna praca łańcucha zwiększa zużycie. Unikaj jazdy na skrajnych ustawieniach, na przykład na największej zębatce z przodu i największej z tyłu jednocześnie. Dbałość o napęd przekłada się na cichszą i płynniejszą jazdę, a regularna, krótka konserwacja zajmuje mniej czasu niż naprawa po zaniedbaniach.