Jakie pedały platformowe wybrać?

Pedały platformowe to pedały bez systemu wpinania: stopa leży na płaskiej platformie i jest utrzymywana przez własny nacisk i ewentualnie piny. Pasują do większości obuwia, dlatego są podstawowym wyposażeniem rowerów miejskich, trekkingowych i wielu górskich. Różnią się materiałem, konstrukcją łożysk, wielkością platformy i rodzajem powierzchni chwytnej.

Jak działają pedały platformowe

Pedał platformowy ma korpus z osią i łożyskami, a po wierzchniej stronie powierzchnię, na której opiera się podeszwa buta. Napęd przekazuje się wyłącznie przez nacisk stopy na pedał. W odróżnieniu od pedałów SPD nie można w nich pracować przez ciągnięcie pedału w górę, co według wielu kolarzy przekłada się na mniejszą efektywność przy sportowej jeździe. Zyskuje się natomiast swobodę: stopę można w każdej chwili zdjąć z pedału, bez odpinania, co ma duże znaczenie w technicznym terenie, w ruchu miejskim i dla początkujących.

Zalety

Uniwersalność - można jeździć w zwykłych butach, także w adidasach, bez specjalnego obuwia.
Szybkie zdjęcie stopy - przydatne na zjazdach, przeszkodach i w sytuacjach awaryjnych.
Prostota - brak regulacji zwolnienia, bloków i wpinania ułatwia obsługę.
Niski koszt wejścia - nie trzeba kupować butów z systemem wpinania.

Wady

Największym minusem bywa mniejsza efektywność pedałowania przy sportowej jeździe, bo praca nóg ogranicza się do nacisku. Drugi problem to poślizg stopy w deszczu, błocie i na nierównym terenie. Producenci ograniczają go, stosując piny, czyli niewielkie wkręcane kołki na powierzchni platformy, które wbijają się w podeszwę i utrzymują but. Ma to jednak swoją cenę: początkujący powinni uważać na pierwszych przejazdach, ponieważ ześlizgnięcie się nogi z pinów może skończyć się bolesnym otarciem łydki.

Zastosowanie

Pedały platformowe stosuje się głównie w jeździe górskiej, szczególnie w stylach, w których liczy się szybka reakcja i możliwość natychmiastowego zdjęcia stopy: enduro, zjazdy, jazda terenowa i technika. Są też normą w rowerach miejskich i dla osób, które jeżdżą krótko i w codziennym ubraniu. Do długich dystansów szosowych częściej wybiera się pedały wpinane, ale to nie reguła, bo wiele osób jeździ tak wygodnie na platformach.

Na co patrzeć przy wyborze

Materiał korpusu - plastik lub kompozyt jest lekki i tani, ale mniej odporny na uderzenia i zużycie; aluminium jest sztywniejsze i bardziej wytrzymałe, choć droższe.
Wielkość platformy - szeroka daje stabilniejsze oparcie, ale łatwiej zahaczyć nią o przeszkody. Rozmiar powinien odpowiadać rozmiarowi buta.
Piny - wymienne i wkręcane są wygodniejsze, bo można je dokręcać lub zmienić po uszkodzeniu. Wyższe trzymają stopę mocniej, ale są bardziej agresywne.
Oś i łożyska - rodzaj łożysk wpływa na płynność i trwałość. Łożyska przemysłowe i dobre uszczelnienia lepiej znoszą błoto i wodę, ale wymagają okresowej obsługi.
Grubość profilu - cienkie platformy dają lepsze czucie podłoża i większy prześwit, ale mogą być mniej odporne.
Masa - ma znaczenie dla osób sportowych. W codziennej jeździe jest drugorzędna.
Gwint osi - w rowerach spotyka się dwa rozmiary gwintu, więc przed zakupem trzeba sprawdzić, który ma korba. Pedał lewy ma gwint odwrotny i trzeba go odróżnić od prawego.

Wymiana pedałów

Pedały zużywają się szczególnie wtedy, gdy są wykonane z miękkiego plastiku. Luzy na osi, hałas w obrotach i pęknięta platforma to znaki, że czas na wymianę. Pedały mocuje się kluczem płaskim lub imbusowym, zależnie od konstrukcji, a gwint warto posmarować smarem. Pedał prawy wkręca się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, lewy w przeciwnym kierunku. Mylenie stron może uszkodzić gwint w korbie.

Dartmoor i inni producenci

Pedały platformowe produkuje wielu wytwórców. Jednym z nich jest marka Dartmoor, oferująca modele z aluminium i kompozytu w kilku kolorach. Przy wyborze najlepiej opierać się na parametrach, takich jak materiał, rodzaj łożysk, wysokość profilu, powierzchnia chwytna i masa, a nie na samej nazwie. Opinie użytkowników pomagają sprawdzić trwałość uszczelnień i pinów, ale pojedyncze oceny nie zastąpią porównania danych z kart produktów.

Obsługa i konserwacja

Pedały wymagają niewiele, ale zaniedbanie skraca ich życie. Po jeździe w błocie warto je opłukać i osuszyć. Raz na jakiś czas sprawdza się luz osi, a w modelach z możliwością serwisu uzupełnia się smar w łożyskach. Piny po uszkodzeniu wymienia się na nowe, ponieważ krzywy lub starty pin gorzej trzyma. Dobrze też regularnie sprawdzać dokręcenie pedałów, bo luźny pedał potrafi zniszczyć gwint w korbie.

Obuwie do platform

Pedały z pinami współpracują najlepiej z butami o płaskiej, dość miękkiej podeszwie z gumy o dobrej przyczepności. Zbyt twarda podeszwa gorzej trzyma się pinów, a zbyt miękka i cienka pozwala wyczuć każdy kołek i szybciej się zużywa. Przy dłuższej jeździe sprawdza się but o sztywniejszej środkowej części, który równomiernie rozkłada nacisk na platformę. Sandały i klapki nadają się do spokojnej jazdy miejskiej, ale przy pinach grożą skaleczeniem, dlatego w terenie lepiej sięgnąć po zamknięte buty.

Ustawienie stopy

Na platformie stopę kładzie się przodostopiem nad osią pedału, a nie piętą. Przy takim ustawieniu łatwiej utrzymać kontrolę i pedałować z naciskiem zależnym od sytuacji. W terenie, na zjazdach, pedały trzyma się poziomo, a pięty lekko opuszcza, co obniża środek ciężkości i stabilizuje rower. Pozycja stóp zależy od stylu jazdy, dlatego warto ją wypróbować kilka razy, zanim zdecyduje się o ostatecznej wysokości siodła.

Platformy czy SPD

Wybór zależy od stylu jazdy. Platformy są dla osób, które cenią swobodę, jeżdżą w terenie technicznym lub używają zwykłych butów. SPD i podobne systemy dają stabilniejszą pozycję stopy i pozwalają pracować także przez ciągnięcie pedału, ale wymagają specjalnych butów i nauki wypinania. Początkującym łatwiej zacząć od platform i dopiero potem rozważyć wpinanie, gdy pojawi się potrzeba większej efektywności.