Profesjonalny zestaw do odpowietrzania hamulców

Hamulce hydrauliczne po jakimś czasie wymagają odpowietrzenia: w układzie pojawiają się pęcherzyki powietrza, a dźwignia robi się miękka i hamowanie traci moc. Zestaw do odpowietrzania pozwala usunąć je samodzielnie, jeśli dobierzesz go do posiadanych hamulców.

Kiedy odpowietrzać hamulce

Objawy to dźwignia, która zbliża się do kierownicy bez wyraźnego oporu, zmienny punkt zadziałania i słabsze hamowanie mimo dobrych klocków. Odpowietrza się też po wymianie przewodu hydraulicznego, po odłączeniu go od klamki lub zacisku oraz zgodnie z zaleceniami producenta przy przeglądzie okresowym. Hamulce mechaniczne, linkowe, odpowietrzania nie wymagają, bo nie mają płynu.

Hamulce to element bezpieczeństwa. Jeśli nie masz pewności co do własnych umiejętności, zlecaj prace serwisowi, a po każdej zmianie sprawdź działanie na postoju, a potem na bezpiecznym terenie przy niskiej prędkości.

Z czego składa się zestaw

Typowy zestaw do odpowietrzania hamulców zawiera:

• strzykawki do wprowadzania lub odbierania płynu;
• przewody łączące strzykawkę z układem;
• adaptery i końcówki z uszczelkami do zacisku i klamki;
• zapasowe uszczelki;
• opaskę lub inny element mocujący;
• rękawiczki ochronne;
• instrukcję obsługi.

Płynu hydraulicznego zwykle w zestawie nie ma lub jest go niewiele. Trzeba dokupić płyn właściwy dla danego układu, o czym więcej niżej.

Dopasowanie do hamulców

Najważniejsza zasada brzmi: narzędzi nie kupuje się w ciemno. Zestawy są dopasowane do określonych modeli klamek i zacisków. W hamulcach Shimano klamka ma odpowiedni punkt odpowietrzający, do którego pasują końcówki zestawu, a lista kompatybilnych modeli podawana jest w opisie. Przed zakupem porównaj oznaczenie klamki na swoim rowerze z listą w opisie, a w razie wątpliwości zapytaj sprzedawcę.

Specjalne końcówki dodawane do zestawu ułatwiają odpowietrzenie w kilku modelach hamulców. Dotyczą one różnych konstrukcji klamek i różnych miejsc wprowadzania płynu. Hamulce innych producentów mają inne złącza i inne procedury, więc zestaw przeznaczony dla jednej marki zwykle nie nadaje się do drugiej bez właściwych adapterów.

Rodzaj płynu

Hamulce hydrauliczne pracują na jednym z dwóch typów płynu: oleju mineralnym lub płynie na bazie glikolu. Nie wolno ich mieszać. Zły płyn niszczy uszczelki i może doprowadzić do awarii hamulca. Informacja o właściwym płynie znajduje się na klamce, w instrukcji lub na stronie producenta. Płyn glikolowy (DOT) wchłania wilgoć z powietrza, dlatego otwarte opakowanie zużywa się w krótkim czasie. Stosuj się do zaleceń producenta płynu.

Przebieg odpowietrzania w skrócie

Dokładna procedura zależy od producenta i modelu, więc trzeba trzymać się instrukcji dołączonej do zestawu i do hamulca. Ogólny schemat wygląda tak:

• zdjąć koło i klocki lub zabezpieczyć je przed zanieczyszczeniem płynem;
• ustawić klamkę zgodnie z instrukcją producenta, tak aby wylot układu był w najwyższym punkcie, a powietrze mogło wyjść w górę;
• podłączyć strzykawki do klamki i zacisku;
• przepchnąć płyn, aż przestaną wychodzić pęcherzyki;
• zamknąć układ, usunąć nadmiar płynu i dokładnie oczyścić elementy;
• założyć koło i klocki oraz sprawdzić działanie dźwigni.

Płyn nie może dostać się na klocki ani tarczę, bo tracą wtedy skuteczność, a nasączone klocki zwykle trzeba wymienić. Tarczę czyści się odpowiednim środkiem do hamulców, a nie smarem ani rozpuszczalnikiem zostawiającym film. Płyn hydrauliczny bywa drażniący dla skóry, a płyn glikolowy uszkadza też lakier, dlatego pracuj w rękawiczkach i zabezpiecz ramę.

Czy warto mieć zestaw

Narzędzie nie zajmuje dużo miejsca, a przy trzymaniu się instrukcji producenta jest proste w użyciu, więc osobie serwisującej własny rower w domu się przydaje. W czasie dłuższych wypraw odpowietrzenie w polu zwykle nie jest potrzebne i bywa kłopotliwe, bo trzeba zachować czystość układu; dlatego zestaw raczej trzyma się w warsztacie przed wyjazdem niż wozi w sakwie. Do przygotowania roweru na wyścigi, rajdy i intensywne treningi przegląd hamulców i ewentualne odpowietrzenie warto zrobić z wyprzedzeniem.

Hamulce w ogóle: dobór i obsługa

Hamulce wpływają na bezpieczeństwo szczególnie w ruchu miejskim i przy intensywnej jeździe, więc ich stan sprawdza się regularnie. Jakość wykonania przekłada się na czas użytkowania bez usterek. Przy częściach związanych z hamowaniem lepiej wybierać produkty znanych producentów z pełnym opisem. Kontroluj też grubość okładzin, stan tarcz i przewodów, szukając pęknięć i śladów wycieku. Gdy brakuje własnych umiejętności, pomoc fachowego serwisu jest rozsądniejsza niż eksperymenty.

Błędy popełniane przy odpowietrzaniu

Najczęstsze błędy to użycie niewłaściwego płynu, praca na zabrudzonych końcówkach, wpuszczenie powietrza do układu przy zbyt gwałtownym ruchu tłoczka strzykawki oraz zbyt krótkie odpowietrzanie, po którym dźwignia nadal jest miękka. Pęcherzyki zbierają się w najwyższych punktach układu, dlatego klamkę ustawia się tak, aby jej wylot był skierowany ku górze. Czasem potrzeba kilku powtórzeń cyklu, a delikatne postukiwanie w klamkę i przewód pomaga oderwać pęcherzyki od ścianek.

Po odpowietrzeniu i złożeniu układu hamulec ma dać wyraźny, stały opór, a klamka nie powinna dochodzić do kierownicy. Jeśli dźwignia nadal jest miękka, powtórz procedurę lub zleć ją serwisowi. Niepokojący jest także wyciek na złączach, który wskazuje na uszkodzoną uszczelkę.

Narzędzia, które warto mieć obok zestawu

Poza samym zestawem przy hamulcach przydają się klucze imbusowe i torx pasujące do śrub klamki i zacisku, podkładka lub rozpórka między tłoczki zacisku zamiast klocków podczas odpowietrzania, czysta ściereczka i środek do czyszczenia hamulców. Do pracy dobrze jest mieć stabilny uchwyt serwisowy, który utrzyma rower prosto. Wymieniane klocki i tarcze trzymaj z dala od płynu, a zużyty płyn oddaj w miejscu przyjmującym takie odpady, zamiast wylewać go do kanalizacji.

Przed rozpoczęciem pracy warto przeczytać instrukcję całą, od początku do końca, i przygotować wszystkie elementy w zasięgu ręki. Odpowietrzanie jest prostsze, gdy nie trzeba przerywać go w połowie po brakujący adapter.