Wskazówki dotyczące jazdy rowerem po górach.
Jazda w górach różni się od jazdy po równinie nie tylko nachyleniem. Zmieniają się pogoda, nawierzchnia, tempo i ryzyko, więc potrzebna jest inna technika, inne wyposażenie i inne planowanie. Poniższe zasady dotyczą rowerów górskich i trekkingowych używanych w terenie pagórkowatym i wysokim, bez wskazywania konkretnych miejsc.
Przygotowanie roweru
Przed wyjazdem sprawdź to, co w górach zawodzi najczęściej. Hamulce muszą mieć wystarczającą grubość okładzin lub klocków i pracować równo. Opony powinny mieć sprawny bieżnik, właściwe ciśnienie i brak uszkodzeń boków. Łańcuch trzeba umyć i nasmarować, a przerzutki ustawić tak, by zmieniały biegi bez przeskoków. Dokręć śruby kierownicy, mostka i siodełka, a koła sprawdź pod kątem luzów łożysk i bicia.
W górach rozsądny jest zapas przełożeń. Do stromych podjazdów potrzebne są lekkie biegi, które pozwalają utrzymać wygodne tempo, a bezpieczny zjazd wymaga sprawnych hamulców. Zagadnienie systemów hamulcowych opisuje poradnik porównanie systemów hamulcowych w rowerach.
Wyposażenie osobiste
Kask jest podstawą, a w terenie technicznym przydają się też rękawiczki i okulary chroniące przed kurzem, owadami i gałęziami. Odzież należy dobrać warstwowo: pogoda w górach często zmienia się szybciej niż w dolinie, a przy zjeździe po wysiłku szybko robi się zimno. Kurtka przeciwdeszczowa i cieńsza warstwa ocieplająca powinny znaleźć się w plecaku nawet przy ładnej prognozie. Więcej o ubiorze znajdziesz w poradniku porady dotyczące ubioru rowerzysty w różnych warunkach pogodowych.
Do plecaka zabierz zestaw naprawczy: zapasową dętkę lub zestaw do łatania, łyżki do opon, pompkę, klucze imbusowe i narzędzie do łańcucha. Warto mieć też apteczkę, folię NRC, latarkę, naładowany telefon i podstawowe jedzenie. Awaria w górach daleko od drogi oznacza długi powrót, więc brak narzędzi szybko robi się poważnym problemem.
Planowanie trasy
Dopasuj trasę do kondycji, doświadczenia i czasu. Podjazdy zajmują dużo więcej czasu, niż sugeruje odległość na mapie, a zjazdy bywają męczące dla dłoni i ramion. Sprawdź profil trasy, rodzaj nawierzchni, dostępność wody i możliwość skrócenia drogi. Zaplanuj powrót tak, aby zakończyć jazdę za dnia, i poinformuj kogoś o planowanej trasie oraz godzinie powrotu. Pomocne bywają aplikacje do nawigacji i śledzenia tras, opisane w poradniku aplikacje do śledzenia tras rowerowych.
Sprawdź prognozę pogody i miej plan awaryjny. Burza, mgła i silny wiatr w górach potrafią zmienić warunki w krótkim czasie. W razie złej pogody lepiej zawrócić, niż ryzykować na wystawionym terenie. Zwracaj także uwagę na zasady dotyczące wjazdu na obszary chronione i szlaki, na których obowiązują ograniczenia.
Technika podjazdu
- wybierz lekki bieg jeszcze przed stromym fragmentem, a nie w jego trakcie,
- utrzymuj równe, spokojne pedałowanie zamiast gwałtownych szarpnięć,
- przesuń ciężar ciała lekko do przodu, aby przednie koło nie unosiło się,
- jednocześnie nie zsuwaj się zbyt mocno na kierownicę, aby tylne koło nie traciło przyczepności,
- oddychaj równo i dostosuj tempo tak, abyś mógł swobodnie mówić.
Na luźnej nawierzchni zbyt gwałtowny nacisk powoduje buksowanie koła. Lepiej jechać spokojnie, wybierać linię o największej przyczepności i nie bać się zejścia z roweru na najtrudniejszym fragmencie.
Technika zjazdu
Na zjeździe obniż siodełko, jeśli masz taką możliwość, i przenieś ciężar ciała do tyłu, utrzymując ugięte łokcie i kolana. Pedały ustaw poziomo, a wzrok kieruj daleko przed siebie, nie na koło. Hamuj obiema klamkami płynnie, zanim wjedziesz w zakręt, a nie w jego trakcie, ponieważ hamowanie w zakręcie łatwo kończy się poślizgiem. Przedni hamulec daje większą siłę, jednak zbyt gwałtowne użycie samego przedniego może doprowadzić do upadku przez kierownicę.
Na długich zjazdach hamuj z przerwami, krótkimi i zdecydowanymi dociśnięciami, zamiast stale ciągnąć klamki, żeby nie przegrzewać hamulców. Nie blokuj przy tym kół. Dostosuj prędkość do widoczności i nawierzchni: kamienie, korzenie, mokre liście i piach zmieniają przyczepność na każdym metrze.
Zakręty i nierówności
W zakręcie wewnętrzny pedał ustaw w górze, zewnętrzny na dole z dociśniętą stopą, a rower pochyl bardziej niż ciało. Wybieraj płynną linię i obserwuj wyjście z zakrętu. Na nierównościach pozwól rowerowi pracować pod sobą: ugięte ręce i nogi tłumią uderzenia, a sztywna pozycja przenosi je na całe ciało.
Odżywianie i nawodnienie
W górach wysiłek jest dłuższy i bardziej nierówny, dlatego regularnie pij małymi porcjami i jedz lekkie przekąski, zanim poczujesz głód. Niewystarczające nawodnienie i zbyt małe zapasy energii obniżają koncentrację, co na zjeździe sprzyja błędom. Wodę wygodnie nosi się w bidonie lub systemie nawadniającym, o którym piszemy w poradniku Camelbak, czy warto.
Są to ogólne zasady dla zdrowych osób. Jeśli chorujesz przewlekle, masz problemy z sercem, ciśnieniem lub inne wątpliwości zdrowotne, przed intensywną jazdą w górach skonsultuj się z lekarzem.
Jazda w grupie
W górach lepiej jeździć w towarzystwie. W razie awarii, urazu lub zmiany pogody druga osoba bywa nieoceniona. Ustalcie tempo dopasowane do najsłabszego uczestnika, zachowujcie odstępy na zjazdach i ustalcie sygnały ostrzegawcze. Zasady jazdy zespołowej omawia poradnik techniki jazdy w grupie.
Po zjeździe
Po wyjeździe obejrzyj rower: sprawdź klocki, opony, szprychy i śruby, które mogły się poluzować od drgań. Umyj błoto z napędu i nasmaruj łańcuch. Zadbaj też o siebie, uzupełnij płyny i zwróć uwagę na ewentualne bóle w nadgarstkach, karku lub plecach, bo mogą wskazywać na złe ustawienie roweru lub zbyt sztywną pozycję. Notuj, co poszło dobrze, a co sprawiło trudność, i przy kolejnych wyjazdach wprowadzaj drobne poprawki.
Szacunek dla otoczenia
Szlaki dzielisz z pieszymi i zwierzętami, więc ustępuj, zwalniaj przed zakrętami z ograniczoną widocznością i zgłaszaj swoją obecność dzwonkiem. Nie zjeżdżaj ze szlaku, nie zostawiaj śmieci i nie hamuj gwałtownie w poślizgu na stokach, bo uszkadza to nawierzchnię i przyspiesza erozję. Dobry rowerzysta górski to taki, który zostawia po sobie ślad jak najmniejszy.
